GROBLJE
Zapadno od kapele nalaze se ostaci nekadašnjeg manastirskog groblja, gde je očuvano nekoliko nadgrobnih spomenika iz XVIII i XIX veka. Na nekim se nadgrobni natpisi srazmerno lako iščitavaju, na drugima su jedva vidljivi, a ima ih i bez ikakvih pisanih tragova:
1. Rimska ara (vidi sliku), sekundarno upotrebljena kao nadgrobni spomenik, veličine 100 h 49 h 40 st, sa naknadno usečenim krstom, godinom i nadgrobnim natpisom iz 1786. godine, postavljena je nad grobom Alimpija Boića.
Sa desne bočne strane nalazi se urezan drugi natpis, veoma oštećen, tako da se može pročitati samo nekoliko slova i godina .
2. Nadgrobni spomenik Pantelije Markovića iz 1790. godine, veličine 112 h 38 h 28 cm sa natpisom na udubljenoj površini prednje strane .
3. Nadgrobni spomenik iz XVIII veka, ima oblik grubo obrađenog četvrtastog bloka zaobljenih gornjih uglova, veličine 82 h 70 h 32 cm. Prednja strana je obrađena u obliku plitke zaobljene niše sa velikim krstom u sredini.
4. Nadgrobni spomenik iz XVIII veka u obliku grubo obrađenog nešto zaobljenog kamena, veličine 60 h 80 h 45 cm. Na spomeniku nema tragova natpisa. Na prednjoj strani je plitko urezan mali krst a na zadnjoj (zapadnoj strani) isklesana je manja četvrtasta niša za paljenje sveća.
5. Nadgrobni spomenik iz XVIII veka u obliku grubo obrađenog, blago zaobljenog pri vrhu kamena, veličine 60 h 60 h 23 cm. Ni na ovom spomeniku nema tragova slova ili neke druge oznake.
6. Nadgrobni siomenik iz 1826. godine, pravougaonog oblika, nešto zaobljen u gornjem delu, veličine 85 h 34 h 15 cm. Prednja strana je ukrašena isklesanim krstom, koji je upisan u prvougaoni okvir, zaobljen u gornjem delu.
7. Nadgrobni spomenik iz prve polovine XIX veka, sličnog oblika kao prethodni i veličine 130 x 43 x 15 cm. Na prednjoj strani je plitko uklesan pravougaoni okvir, iznad kojeg je krug sa zrakasto raspoređenim trouglastim udubljenjima.
ZLATNI KRST
Sa desne strane današnjeg puta koji povezuje susedna sela Jakovo i Boljevce, na oko 400 m udaljenosti od Kraka, mesta gde se od pomenutog puta odvaja uži put koji vodi ka manastiru Feneku, nalazi se visoki kameni spomenik, pravougaonog oblika, sa zaobljenim gornjim delom. Njegova ukupna visina je 280 cm. Međutim, pošto je ovaj kameni beleg duboko ukopan u zemlju, njegova nadzemna visina je 180 cm (širina 45 cm, debljina 30 cm). Na istočnoj strani koja je okrenuta ka obali reke Save, u plitko uklesanom izduženom polju, nalazi se veoma redak i zanimljiv natpis.
Na zapadnoj strani, okrenutoj prema manastiru, u sredini gornjeg dela uklesan je krst u jednoj vrsti rozete upisane u udubljeni krug i stilizovanom geometrijskom ornamentikom koja se spušta nadole, pokrivajući skoro svu površinu kamenog spomenika. Oblikovanje kamenog belega i dekorativni motivi koji prekrivaju njegovu zapadnu stranu, sasvim su slični tradicionalnim nadgrobnim kamenim spomenicima koji se sreću u srpskim naseljima, kako u Šumadiji, tako i u Sremu. Na istočnoj stani glavni ukras predstavlja sam natpis sa krupnim, jednakim i lepo oblikovanim slovima.
Otkako se pamti, taj spomenik su stanovnici ovog kraja zvali „Zlatni krst". Na zaobljenom gornjem delu kamenog bloka još uvek se nalaze, ugrađeni u kamen, ostaci nekog metalnog dodatka, rađenog od kovanog gvožđa, što omogućava pretpostavku da se na njenom vrhu nekad nalazio gvozdeni krst. Na osnovu sadržaja natpisa uklesanog na samom spomeniku, pouzdano se može zaključita da on nije podignut kao obeležje nekog događaja ili u slavu neke ličnosti, već je to kamen međaš koji obeležava granicu manastirske zemlje, a podignut je 1747. godine zaslugom Nikole Markovića.
Što se tiče naziva „Zlatni krst", on potiče od predanja koje narod ovog kraja i danas neguje i prenosi s kolena na koleno. U njemu se pripoveda da su Srbi za vreme seoba i ratova tokom XVIII veka i kasnije, prelazeći Savu, žurili da se domognu leve obale i izdaleka vidljivog kamenog međaša imanja manastira Feneka i osećali se bezbednim tek kada su stizali do njega. Otuda je i njegovo ime - „Zlatni krst", kao simbol spasenja. Osim toga, treba naglasiti da je ovaj kameni međaš označen na mnogim kartama sa kraja XVIII veka, kao i onim kartografskim dokumentima nastalim tokom XIX i XX veka.
Vrh strane
