PROGAR

ŽIVAČA

 

ŽIVAČA je mrtvaja, ostatak korita reke Save. Danas je to kultivisano veštačko jezero i bogat ribnjak ,,Ribokombinata" — Beograd.

Živača je na pola puta Progar — Boljevci i zauzima 140 hektara površine. Vode iz jezera vekovima zapljuskuju uzdignutu obalu Progarskih vinograda, veliki kompleks progarskog pašnjaka i potes Donje Polje, te potes i rub sela Boljevci. Jezero je menjalo svoj izgled, ali nikada namenu. Do završetka drugog svetskog rata ribnjak je uvek u vlasništvu porodice Štrajher. Đura Štrajher, stari banatski ribar, došao je, početkom XVIII veka, u ove krajeve Srema, da oproba sreću u životu. Najviše se zadržao kao ribar oko Živače i na reci Savi, između Boljevaca i Progara. Posle smrti Đure, isti posao je nastavio njegov sin Đura mlađi. Egzistenciju svoje porodice, od ribarenja na Živači, nastavlja njegov sin Aleksandar - Šandor. Kako je Živača ostala najduže u vlasništvu grofa Šenborna, situacija se za porodicu Štajher nije mnogo menjala. Kad vlasništvo Živače prelazi u ruke Zemaljskog erara austrijske carevine, Aleksandar dobija u posed ceo kompleks ribnjaka, veličine preko 300 jutara. To mu je dodeljeno posebnim ugovorom iz 1897. godine, pod uslovom da taj posed kultivira, da iskopa odvodni kanal do reke Save i postavi zapt za dizanje i spuštanje nivoa vode u jezeru. Danas je to svima poznati kanal ,,Vok". Ovaj uslov je Aleksandar vrlo brzo i uspešno ispunio i dobio primeran ribnjak u kojem je uzgajao kvalitetnu ribu za potrebe, prvenstveno, gradskog stanovništva. Aleksandra je nasledio sin Franja, koji je ujedno i poslednji vlasnik ovog ribnjaka.

Između dva rata nije želeo da se bavi radom u ribnjaku, već je, 1935. godine, ribnjak dao pod zakup inženjeru Vodstrčilu, čehu, koji je, do 1940. godine, ribnjak održavao i na savremeniji način proizvodio ribu. Kako se osvajačka politika Hitlera približavala i našim granicama, Vodstrčil je napustio Jugoslaviju, a ribnjak ostao bez uprave i eksploatacije.

Ribnjak Živača je deo prirodnih lepota, koje okružuju Progar, i uklapa se u celinu sa šumama, koje se na Živaču naslanjaju. Nije slučajno što mnogi prolaznici, i u novije vreme izletnici, zastanu da odmore oči, da posmatraju praćakanje ribe i gizdave divlje patke, liske i razne vrste čaplji, koje nastanjuju jezero.

Živača je Radna jedinica ,,Ribokombinata", sa svoja tri pogona: pogon za proizvodnju šaranske ribe; pogon za preradu i konfekcioniranje sve vrste ribe i pogon za proizvodnju riblje hrane za potrebe svoje i drugih ribnjaka. Iz ribnjaka, veličine 140 hektara, od nekadašnjih 200 do 300 kg po jednom hektaru, koliko se vadilo ribe, danas se, zahvaljujući najsavremenijim uzgajanjem, dobija proizvodnja šarana od 1600 do 1900 kg po hektaru. U halama novog pogona za preradu se, u toku jedne proizvodne godine, preradi i transportuje preko 120 vagona razne ribe.

Vrh strane