SURČIN
ISTORIJAT
Kamendin je zabeležen 1403. godine kao naselje na tromeđi atara Surčin - Bežanija - Dobanovci. Naselje je bilo svojina grofova Šilića.
U vreme velikih seoba živele su porodice od 6 do 12 članova. U to vreme je u Surčinu živeo gospodar provizor zemunskog vlastelinstva, pa je Surčin bio centar za ovaj deo Posavine. U prvoj polovini 18. veka doseljavali su se kolonisti iz Bačke, sa više prezimena, među kojima i porodica Naum. Surčin se od 1791. – 1812. naseljava porodicama iz Srbije. Neke se porodice ponovo vraćaju u isto vreme u Srbiju, a neke ostaju u selu. Dolazi veliki broj doseljenika sa Korduna, Like, Banije. Ratovali su uz kapetana Vuka Isakovića i tukli su se sa Rusima, Turcima i Čerkezima. Prešli su Češku, Kijev, Voronjež, Kursk, Moskvu i Petrograd kao vojska i roblje graničarsko. Išlo se stolećima u rat, pravo sa njive, sve do 1918. godine.
Doseljeništvo se ilustruje u prezimenima zabeleženim u selu između 1756. i 1791. kao Mamuzić, Miljuš, Medić, Radaković, Čortan, Mileusnić, Rastović i mnoga druga, uglavnom lička.
Nemci su se doseljavali iz Banata za vreme Marije Terezije. Između 1770. i 1790. godine, bilo je već Nemaca u selu. Najviše ih je došlo 1783. godine, dok je ovaj kraj bio pod grofom Pejačevićem. Išli su, sudeći prema nazivima atara, od Nove Pazove na jug i 1794. godine, bar u sela u ovom predelu: Dobanovci, Surčin i druga.
Šokci - Hrvati se ne pominju u Surčinu do kraja 18 veka. Uglavnom se javljaju Nemci kao zanatlije i kao ravnoteža srpskom stanovništvu, kod koga se počelo osećati nacionalno vrenje. To je bilo u predvečerje ustanka Srba preko Save. Tada se na upravnika vlastelinskih dobara žalio veliki broj naroda preko svojih sveštenika, jer je to bio jedini put za izražavanje nezadovoljstva prema postojećoj upravi. Takvu jednu žalbu na vlastelu potpisali su, žaleći se na Kolhunta, sledeći knezovi: Gruica, knez Kerečki - Miško Maletić, knez Tolinački - Nikola Turin, knez iz Surčina - Mirko Radivojević, knez iz Jakova - Bogdan Mihajlović, knez iz Deča i Strahinja Mihajlović knez boljevački.
U to vreme vlastele su pred Urbar i doba graničarske privilegije bile vrlo surove.
Posle ovog doba selo je i dalje živelo u borbi za opstanak, u dinamičnim iseljavanjima i doseljavanjima, sa velikim donjopoljskim pašnjacima. Odahnulo se posle donošenja Urbara, ali je uvek trajala velika obaveza prema Ćesaru. Bilo je istina više korektnosti od strane austrijske vlasti, ali je na dvoru nađena forma da se to sve plati kroz juriše iz kojih se teško iznosila živa glava. Posle podizanja čardaka prema Savi, donje polje je bila neposredna pozadina vojsci i delimično pašnjak, koji je ovo stvarno postao tek ukidanjem granice. Docnije se takođe sve to plaćalo glavama na evropskim frontovima. Surčin je bio najjužniji centar komande graničarskih četa.
Porodica Miljuš je došla, i to ne samo u selo Surčin, pre 250 godina. Došla je udova nekog Miljuša graničara iz Like sa četvoro male dece, da bi počeli kod onih koji su bili najbogatiji. Ličke porodice su takođe i Radakovići, Medići i mnogi drugi. Mnoge priče iz života ovog vremena pripadaju udovicama, jer se mnogi graničari nisu vratili sa fronta.
Posle povratka iz internacije mnogi su ljudi našli svoje kuće bez prozora, nekadašnje gostinske sobe (ekstrajnice) bile su štale austrijske vojske i čitav je život trebalo obnavljati. Pa ipak dobre zemlje, marljiv narod i blizina grada doprineli su da se selo opet zakorenilo i ne samo došlo k sebi nego se i obogatilo.
Počev od 1928. godine zaključeno sa 1938. godinom, interesantno je pitanje zemljišne zajednice u selu. Tokom komasacije atara u Surčinu, gazde su, obzirom da su svi seljaci imali staro praočko graničarsko pravo na pašnjake, frajštinu (drva u šumi za zimu) i drugo u istoriji vojne granice davano privilegijom, odlučno koristili i uzimali od siromašnijih njihove delove, pomoću takozvanog „otkupničkog prava" koga su vraćali ili isplaćivali, pa su mnogi ostajali bez prava na zajednicu. Gazda otkupi od više ljudi deo njihove zajednice i kasnije im to pravo u raznim porodičnim krizama isplati, tu zemlju prepiše za uvek na sebe i to se umnožavalo u beskraj. Taj metod su negovali i pomagali beležnici pomoću političke bezočnosti i novca.
Mnogi su siromašni seljaci na tom planu zemljišne zajednice i drugih prevara za uvek okrenuli leđa režimu. A to se da lepo povezati i preko opštinskih knjiga sagledati kako je išlo sa tom zajedničkom privilegijom zarađenom na krvi graničara.
Površina zemljišta u Surčinu pred drugi svetski rat ukupno je iznosila 5.395 hektara, 17 ari i 54 metra. Šume nisu imali. Tvrdih puteva bilo je u dužini od 8 kilometara od Surčina do Bežanije, i tri kilometra od Surčina prema Dobanovcima. Ovaj je put drugorazredni. Železnička pruga kroz atar Surčina ide 4 kilometra. Reka Sava, korisna u privređivanju, udaljena je 4 kilometra. Pored nje su se nalazili veliki pašnjaci, zgrade za stoku, livade i nešto vrbaka.
1922. godine zabeležene su u svim selima opštine šumske krađe, vodoredarstveni prekršaji, noćni izgredi, telesne ozlede, a 25 godine kažnjen za nošeae oružja, poplava cigana lutalica, poljske štete, teže ozlede, trgovina konjima i besnilo pasa. 1927. godine isti klasični sremski izgredi iznad ranga običnog bećarluka. 1928. godine zabeležene su nasilja i ubistva kao i silovanje. 1930. godine obrtni prekršaji. 1931. godine prekršaji veterinarski i sa motornim vozilima.
U blizini je bivše kraljevsko lovište u površini od 180 hektara.
Broj stanovnika prema popisu pred drugi svetski rat iznosi 3.860. Od toga seljaka 3.440, radnika oko 360, intelektualaca 60. Po nacionalnosti: Srba 2.090, Nemaca 1.050, Hrvata 520, Cigana 1500, ostalih 20 i Slovaka 10. Došljaka, nadničara i sezonskih radnika bilo je preko leta do 200 ukupno.
Tri osnovne škole bilo je u Surčinu i to: srpska, hrvatska i nemačka. Zdravstvenih ustanova nije bilo, ali su redovno radila dva lekara, jedna babica i apoteka. Kulturnih ustanova nije bilo.
Crkveni odbori postojali su pri evangelističkoj, reformističkoj i pravoslavnoj crkvi. U selu je postojala sekta Baptista i Nazarena.
Koloniziranje u Surčinu je išlo sledećim putem. 52 dobrovoljca dobila su zemlju za učešće u prvom svetskom ratu, jer su se na Galiciji predavali Rusima i dobrovoljno javljali da se bore na Solunskom frontu za oslobođenje Srpskog naroda i za stvaranje nove države. Samostalno naseljeni pre drugog svetskog rata 45 porodica.
Po građi Dušana J Popovića
Surčin — Zabeležen je 1404. Postojao je pre 1690. i bio sedište protoprezviterata. 1713. zabeležen je kao naseljen. 1733. „imat dobrih 40 glava — ljudej". 1734. imao je 60 domova a 1756. samo 40 domova. Neobično snažan porast domova desio se narednih deset godina. 1766. imao je 138 domova, ali je ovaj broj do 1774. spao na 122, a 1791. na 100. Te godine imao je 526 duša. Od 1774. do 1791. umanjio se broj stanovnika za dvanaest porodica, koje su se otselile u Srbiju. Ove porodice bile su poreklom iz zapadnih krajeva. Od 1791. do 1810. umanjio se broj stanovnika za 71 porodicu. 1810. — 11. naselilo se u Surčin 17 domova iz zapadnih krajeva. 1810. imao je 171 dom, a 1808. 836 duša.
Potesi: Tvrdenjava, Revir, Crno brdo, Kamendin, Vrbas, Orešac, Veliko okno, Malo okno, Janoševića ada, Veliki rit, Popova ada, Gaj, Bostan, Plešin budžak, Krejićev budžak, Gaćanov budžak, Okrugla međa, Nuz trstenu baru, Davidovićev budžak, Oračko polje, Prilivak, Lakočevića greda, Čvornjača, Bašte, Nuz duboku baru, Bršljan, Šumice, Kurjačka gdeda, Karašice, Savski pašnjak.
Vrh strane
